Leesbaarheidscheck: test je tekst op lange zinnen, passieve zinnen en taalwol

Plak je tekst hieronder en je ziet meteen welke zinnen te lang zijn, waar een passieve zin staat en welke ambtelijke woorden een eenvoudiger alternatief hebben. De check werkt in je browser: je tekst wordt nergens bewaard of verstuurd.

Wat de check meet

• Zinslengte. Een zakelijke tekst leest vlot met zinnen van gemiddeld ongeveer 10 woorden en maximaal 15. Zinnen van 16 tot 25 woorden kleuren geel, langere oranje. Een lange zin is niet altijd fout, maar stel jezelf de vraag of hij in twee kan.
• Passieve zinnen. “Er werd een plan opgesteld door de dienst” wordt “De dienst stelde een plan op”. Korter, duidelijker en je lezer weet wie iets doet. De check zoekt vormen van “worden” met een voltooid deelwoord en markeert die als mogelijk passief. Kijk zelf of de zin actiever kan.
• Naamwoordstijl. “Er vindt een uitbreiding van de fabriek plaats” wordt “We breiden de fabriek uit”. De check herkent typische combinaties zoals “vindt plaats”, “komt tot” en “leidt tot” en zinnen met veel woorden op -ing.
• Lange alinea’s. Een alinea met meer dan zes zinnen is op een scherm zwaar om te lezen. De check telt elke regel in je tekst als een alinea.
• Ambtelijke en omslachtige woorden. Woorden als “teneinde”, “middels” en “in het kader van” hebben een eenvoudiger alternatief. De check toont dat alternatief tussen haakjes achter het woord en zet alles nog eens in een lijst onder je tekst.
• Vage woorden en clichés. Woorden als “uniek”, “innovatief” of “naadloos” zeggen weinig. Je ziet ze vaak in teksten van AI. Vervang ze door wat er concreet anders of nieuw is.

De regels achter deze check sluiten aan bij de schrijfadviezen van Taaladvies.net, een samenwerking van de Taalunie, het Instituut voor de Nederlandse Taal, Team Taaladvies van de Vlaamse overheid en Onze Taal. Bij elk resultaat vind je een link naar de uitleg daar.

Wat de check niet meet

Of je tekst werkt, hangt vooral af van wat je zegt en voor wie. Een tekst met korte, actieve zinnen kan nog altijd de kern missen. Controleer daarom ook of je lezer zijn ingang vindt, met de test van de vier toegangsdeuren en of je weet wie je lezer is en wat hij moet doen, met de lezer-en-doelkaart.

Leesbaarheid en toegankelijkheid

Een leesbare tekst is ook een toegankelijke tekst. De internationale richtlijnen voor toegankelijke websites, de WCAG, vragen in succescriterium 3.1.5 dat een tekst die moeilijker is dan het niveau van het lager secundair onderwijs een eenvoudiger versie of extra uitleg krijgt. Dat criterium hoort bij het hoogste niveau (AAA) en is dus geen verplichting, maar het is een bruikbaar richtpunt. In Nederland en Vlaanderen schrijven veel organisaties daarom op taalniveau B1: korte zinnen, bekende woorden en een duidelijke opbouw.

Deze check berekent geen taalniveau. Hij toont wel waar je tekst het lezen moeilijker maakt dan nodig: lange zinnen, passieve zinnen en ambtelijke woorden. Wil je ook een indicatie van het leesniveau, probeer dan de leesniveautool van Stichting Accessibility.

Ook voor teksten van AI

AI-tools schrijven vlot, maar vaak met lange zinnen en veel algemene woorden. Plak een AI-concept in de check voor je het verstuurt. Meer tips vind je in AI-tekst herschrijven: vijf dingen die je controleert.

Oefenen met je eigen teksten

In de incompany schrijftraining werken we met teksten die je team echt schreef. Zo zie je wat er beter kan in je eigen mails, rapporten en webteksten.